Η προτεραιότητα του Ιράν δεν είναι η ταχεία νίκη, αλλά η διατήρηση της κυριαρχίας, η αύξηση του κόστους για τον αντίπαλο και η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιρροής στην περιοχή - Όλα αυτά τα πετυχαίνει μέσω της άκρως επιτυχημένης ασύμμετρης στρατηγικής που ακολουθεί
(upd 2) Η περιοχή της Μέσης Ανατολής βιώνει μια πρωτοφανή στρατηγική μετατόπιση.
Πρόκειται για μία κατάσταση, που δεν έχει προηγούμενο, καθώς με εκκωφαντικό τρόπο απομυθοποιείται η πολεμική μηχανή των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Μετά τις συντονισμένες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ που οδήγησαν στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Ayatollah Ali Khamenei και πολλών ανώτερων στελεχών, η χώρα υπό τον διάδοχό του Mojtaba Khamenei φαίνεται πλέον να έχει αναλάβει την πλήρη πρωτοβουλία στον πόλεμο.
Αυτό αποτελεί ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία των συγκρούσεων με υπερδυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ
Στην πρώτη του δήλωση μετά την ανάληψη της ηγεσίας, ο Mojtaba Khamenei τόνισε την ανάγκη εθνικής ενότητας και υπογράμμισε ότι ο ζωτικής σημασίας παγκόσμιος διάδρομος των Στενών του Hormuz θα παραμείνει κλειστός, ασκώντας πίεση στους εχθρούς του Ιράν.
Παράλληλα, κάλεσε σε κλείσιμο όλων των αμερικανικών βάσεων στην περιοχή ή για την απευθείας επίθεση σε αυτές, σημειώνοντας πως η Ισλαμική Δημοκρατία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την εθνική της κυριαρχία.
Ο Mojtaba Khamenei τόνισε τη σημασία των συμμαχιών της Τεχεράνης με οργανώσεις και ένοπλες ομάδες στην ευρύτερη περιοχή, όπως η αντίσταση στην Υεμένη και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ, οι οποίες «θέλουν να βοηθήσουν την Ισλαμική επανάσταση».
Ταυτόχρονα, ευχαρίστησε τον στρατό του Ιράν για την αποφασιστικότητα που επέδειξε, αποτρέποντας τη χώρα από το να κυριαρχηθεί ή να διαιρεθεί κατά τις πρώτες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Πώς όμως κατάφερε το Ιράν να αναλάβει την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πολεμική αναμέτρηση;
Η τραυματική δοκιμασία που ενώνει το Ιράν
Παράλληλα με τις στρατηγικές και τακτικές επιτυχίες του Ιράν, σοβαρές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του νέου Ανώτατου Ηγέτη Mojtaba Khamenei έχουν προκαλέσει ανησυχία στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Sun, ο 56χρονος φέρεται να βρίσκεται σε κώμα μετά την αεροπορική επίθεση των ΗΠΑ, έχοντας υποστεί σοβαρά τραύματα που ενδέχεται να περιλαμβάνουν ακρωτηριασμό και βλάβες σε ζωτικά όργανα, ενώ νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση σε μονάδα εντατικής θεραπείας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Sina στην Τεχεράνη.
Παρά την κρισιμότητα της κατάστασής του και τα περιορισμένα στοιχεία λόγω μπλακ άουτ στο διαδίκτυο, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε το μήνυμα που αποδίδεται στον Khamenei, το οποίο τονίζει τη δέσμευση του Ιράν να εκδικηθεί το αίμα των νεκρών και να συνεχίσει αμείλικτα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Τα κρατικά μέσα αναφέρονται στον νέο ηγέτη ως «Jaanbaz του Ραμαζανιού», έναν τίτλο που αποδίδεται σε βαριά τραυματισμένους βετεράνους πολέμου και υπογραμμίζει τη θυσία και την ακατάβλητη αποφασιστικότητά του.
Αυτός ο τραυματισμός, αντί να προκαλέσει φόβο ή αβεβαιότητα, φαίνεται να έχει ενισχύσει το ηθικό των Ιρανών και να ενδυναμώσει την ενότητα της χώρας.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με ένταση, με τους IRGC να αναλαμβάνουν ουσιαστικά τη διοίκηση και να διασφαλίζουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει ενεργή και αποφασιστική σε όλα τα μέτωπα.
Η εικόνα ενός ηγέτη που υφίσταται τραυματισμό αλλά παραμένει σύμβολο αντοχής και αντίστασης έχει μετατραπεί σε ισχυρό ψυχολογικό όπλο, υπογραμμίζοντας ότι οι Ιρανοί δεν προτίθενται να υποχωρήσουν.
Η άκρως επιτυχημένη ασύμμετρη στρατηγική του Ιράν
Από στρατηγικής άποψης, η Τεχεράνη έχει ήδη δώσει δείγματα της αποτελεσματικότητας μίας νέας προσέγγισης μέσω ασύμμετρης στρατηγικής.
Όπως εξηγεί ο John Phillips, Βρετανός σύμβουλος ασφαλείας και πρώην στρατιωτικός εκπαιδευτής, η ασύμμετρη στρατηγική περιλαμβάνει χρήση ανταρτοπόλεμου, ασύμβατων επιθέσεων, κυβερνοπολέμου και υποστήριξη από συμμάχους-αντιπροσώπους, προκειμένου να αντισταθμιστεί η συμβατική ανισότητα με ισχυρότερους αντιπάλους όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η χρήση ασύμμετρης στρατηγικής δεν αποτελεί για το Ιράν απλώς εργαλείο αντιμετώπισης, αλλά κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του για επιβίωση και πίεση στον αντίπαλο.
Τα τελευταία χρόνια, η Τεχεράνη έχει επιλέξει να μην προσπαθεί να ανταγωνιστεί άμεσα τα πανάκριβα όπλα των ΗΠΑ ή του Ισραήλ αλλά να χτίσει μια «προληπτική αποτροπή» σε γκρίζες ζώνες μεταξύ πολέμου και ειρήνης, χρησιμοποιώντας βαλλιστικούς και πυραύλους cruise, μαζική παραγωγή drones, κυβερνο-επιχειρήσεις και υπόγεια καταφύγια που δυσχεραίνουν την προληπτική επίθεση.
Οι τακτικές του Ιράν και η πίεση σε ΗΠΑ και Ισραήλ
Από την έναρξη των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει κύμα βαλλιστικών πυραύλων εναντίον ισραηλινών και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, χρησιμοποιώντας drones και πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς για να εξαντλήσει τα αποθέματα αντιπυραυλικής άμυνας των αντιπάλων της.
Η στρατηγική αυτή, γνωστή ως «τακτική εξάντλησης του εχθρού», έχει ήδη αυξήσει το κόστος των επιχειρήσεων για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη έχει αξιοποιήσει οικονομικά όπλα, κλείνοντας τα Στενά του Hormuz μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η επίθεση σε δεξαμενόπλοια και υποδομές ζωτικής σημασίας, όπως αεροδρόμια και εργοστάσια αφαλάτωσης, έχει δημιουργήσει έντονη αστάθεια στις αγορές ενέργειας, με την τιμή του Brent να ξεπερνά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και τις διακυμάνσεις να συνεχίζονται.
Στο οικονομικό πεδίο, το Ιράν απείλησε οικονομικά κέντρα και τράπεζες συνδεδεμένες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στην περιοχή του Κόλπου, ενώ μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως Google, Microsoft, IBM, Nvidia και Oracle, που διαθέτουν υποδομές σε ισραηλινές πόλεις και σε χώρες του Κόλπου, βρέθηκαν υπό απειλή.
Οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών είναι πλέον υπαρκτοί, καθώς πολλά υποκαταστήματα διεθνών τραπεζών έκλεισαν στην περιοχή.
Πίεση στον Περσικό Κόλπο - Οι ΗΠΑ έκαναν ένα μεγάλο λάθος
Η Τεχεράνη υπολόγισε απόλυτα σωστά ότι οι επιθέσεις σε υποδομές και η αναστολή της κυκλοφορίας των αεροσκαφών θα τρομάξουν τους επενδυτές και τους τουρίστες – ζωτικής σημασίας πηγές εσόδων για πολλά κράτη του Περσικού Κόλπου.
Η απειλή για τη ζωή των αμάχων, ιδιαίτερα σε πόλεις κοντά στις βάσεις όπως το Μπαχρέιν, ενίσχυσε την πίεση προς τα καθεστώτα να απαιτήσουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες να περιορίσουν τον πόλεμο ή να αποχωρήσουν.
Επιπλέον, η υπερβολική ενίσχυση του Ισραήλ προκαλεί δυσαρέσκεια στους Άραβες και υποδαύλισε αναταραχές σε Γάζα και Δυτική Όχθη, με τον «Αραβικό δρόμο» να παρακολουθεί με οργή τις εξελίξεις.
Με άλλα λόγια, η στρατηγική του Ιράν ήταν να κάνει το κόστος της αμερικανικής παρουσίας στον Κόλπο «απαράδεκτο» για τις χώρες-σύμμαχους, δημιουργώντας έναν συνδυασμό οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής πίεσης που μπορεί να περιορίσει την αμερικανική κλιμάκωση.
Παράλληλα, οι επιθέσεις στο Ισραήλ επικεντρώθηκαν σε Ashkelon, Ιερουσαλήμ, Τελ Αβίβ και Haifa.
Η μεγαλύτερη αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής δεν είναι στρατιωτική αλλά πολιτική.
Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, μεγάλο μέρος της πολιτικής συζήτησης στην Ουάσιγκτον βασιζόταν στην υπόθεση ότι το ιρανικό καθεστώς είναι εύθραυστο και πως η επαρκής εξωτερική πίεση —κυρώσεις, στρατιωτικά πλήγματα ή μυστικές επιχειρήσεις— θα μπορούσε να οδηγήσει τελικά σε αλλαγή καθεστώτος.
Ωστόσο, πρόσφατη αξιολόγηση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ κατέληξε σε ένα εντελώς διαφορετικό συμπέρασμα: ακόμη και μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εκστρατεία είναι απίθανο να οδηγήσει σε κατάρρευση του καθεστώτος.
Η ανάλυση αυτή υπογραμμίζει κάτι που οι αμερικανικοί σχεδιασμοί φαίνεται να αγνόησαν: το πολιτικό σύστημα του Ιράν διαθέτει θεσμικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν τη διατήρηση της πολιτικής συνέχειας ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
Η μεγάλη σημασία των συμμαχικών οργανώσεων
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του Ιράν είναι το δίκτυο των συμμάχων του, όπως η Hezbollah στον Λίβανο, οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, οργανώσεις στη Συρία, η Hamas και η παλαιστινιακή Islamic Jihad στη Γάζα, καθώς και οι Houthi στην Υεμένη.
Αυτές οι οργανώσεις λαμβάνουν όπλα, εκπαίδευση και χρηματοδότηση από το Ιράν, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να απειλεί πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα με σχετικά χαμηλό κόστος και με κάποιο βαθμό αμφισημίας για την ίδια.
Το Ιράν έχει οργανώσει ένα «μωσαϊκό» αμυντικό σύστημα, με πολυεπίπεδη και ημι-αυτόνομη δομή διοίκησης αντί για συγκεντρωμένη, ώστε να μειώνει την ευπάθεια σε επιθέσεις με σκοπό τον «αποκεφαλισμό της ηγεσίας του» και να διατηρεί την ικανότητα αντίποινων.
Η δομή αυτή, σε μεγάλο βαθμό υπό την καθοδήγηση του πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) Mohammad Ali Jafari, επιτρέπει στην Τεχεράνη να δυσχεραίνει τον αντίπαλο και να παρατείνει τον χρόνο εμπλοκής στο πεδίο μάχης.
Οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ
Οι τακτικές του Ιράν έχουν ήδη δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στους αντιπάλους του.
Το κόστος αντικατάστασης πυραύλων Tomahawk και αντιπυραυλικών συστημάτων όπως Patriot και THAAD έχει γίνει τεράστιο.
Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), οι πρώτες 100 ώρες της επιχείρησης «Επική Οργή» κόστισαν στις ΗΠΑ περίπου 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μία μέρα σύγκρουσης κοστίζει περίπου 1-2 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, ενώ το Ισραήλ, ήδη επιβαρυμένο από προηγούμενες συγκρούσεις, αντιμετωπίζει έντονες κοινωνικές πιέσεις.
Ακόμη και τα πολιτικά αποτελέσματα είναι εμφανή.
Στις ΗΠΑ, ο Hakeem Jeffries, ηγέτης της μειοψηφίας της Βουλής των Αντιπροσώπων, κατηγόρησε τον Donald Trump για «άσκοπη σπατάλη δισεκατομμυρίων σε έναν ατέρμονο πόλεμο στη Μέση Ανατολή» σε βάρος των πολιτών.
Στο Ισραήλ, ο πολιτικός Yair Golan επέκρινε την κυβέρνηση Netanyahu για έλλειψη προετοιμασίας και οικονομικού σχεδίου στήριξης των πολιτών κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Αποτελεσματικότητα των τακτικών του Ιράν
Η στρατηγική του Ιράν φαίνεται να έχει αποδώσει σε σημαντικό βαθμό.
Η χώρα έχει δείξει ικανότητα να θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομία και να αυξάνει το πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, η χρήση drones και περιορισμένων πυραυλικών επιθέσεων επιτρέπει στην Τεχεράνη να παραμένει στον έλεγχο της κατάστασης, αυξάνοντας το κόστος ενδεχόμενης αλλαγής καθεστώτος και κρατώντας τη στρατιωτική και πολιτική πρωτοβουλία στα χέρια της.
Η στρατηγική αυτή συνιστά ουσιαστικά έναν πόλεμο αντοχής, όπου το Ιράν επιδιώκει να παρατείνει τη σύγκρουση, να δημιουργήσει οικονομικό και στρατιωτικό πίεση στους αντιπάλους, και να εκμεταλλευτεί την κόπωση και τις πολιτικές πιέσεις που αυτοί αντιμετωπίζουν.
Η προτεραιότητα δεν είναι η ταχεία νίκη, αλλά η διατήρηση της κυριαρχίας, η αύξηση του κόστους για τον αντίπαλο και η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιρροής στην περιοχή.
Ιστορικό σημείο καμπής
Η τρέχουσα κατάσταση αποτελεί ένα ιστορικό σημείο καμπής: για πρώτη φορά, το Ιράν έχει αναλάβει πλήρως την πρωτοβουλία σε έναν πόλεμο με υπερδυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μέσα από την ασύμμετρη στρατηγική, τη χρήση συμμαχικών οργανώσεων, την οικονομική πίεση και τη διαχείριση κρίσεων σε πολλαπλά μέτωπα, η Τεχεράνη έχει καταφέρει να μετατρέψει την εμφανή ανισότητα ισχύος σε πλεονέκτημα, επιβάλλοντας νέες πραγματικότητες στην περιοχή και αναδεικνύοντας μια νέα μορφή σύγκρουσης στον 21ο αιώνα.
Η ικανότητα του Ιράν να καθορίζει τους όρους της σύγκρουσης αποτελεί απόδειξη ότι η στρατηγική του είναι πλέον στο επίκεντρο της περιφερειακής δυναμικής και ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ καλούνται να αντιδράσουν υπό ασφυκτική πίεση – στρατιωτική, οικονομική και πολιτική.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται για μία κατάσταση, που δεν έχει προηγούμενο, καθώς με εκκωφαντικό τρόπο απομυθοποιείται η πολεμική μηχανή των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Μετά τις συντονισμένες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ που οδήγησαν στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Ayatollah Ali Khamenei και πολλών ανώτερων στελεχών, η χώρα υπό τον διάδοχό του Mojtaba Khamenei φαίνεται πλέον να έχει αναλάβει την πλήρη πρωτοβουλία στον πόλεμο.
Αυτό αποτελεί ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία των συγκρούσεων με υπερδυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ
Στην πρώτη του δήλωση μετά την ανάληψη της ηγεσίας, ο Mojtaba Khamenei τόνισε την ανάγκη εθνικής ενότητας και υπογράμμισε ότι ο ζωτικής σημασίας παγκόσμιος διάδρομος των Στενών του Hormuz θα παραμείνει κλειστός, ασκώντας πίεση στους εχθρούς του Ιράν.
Παράλληλα, κάλεσε σε κλείσιμο όλων των αμερικανικών βάσεων στην περιοχή ή για την απευθείας επίθεση σε αυτές, σημειώνοντας πως η Ισλαμική Δημοκρατία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την εθνική της κυριαρχία.
Ο Mojtaba Khamenei τόνισε τη σημασία των συμμαχιών της Τεχεράνης με οργανώσεις και ένοπλες ομάδες στην ευρύτερη περιοχή, όπως η αντίσταση στην Υεμένη και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ, οι οποίες «θέλουν να βοηθήσουν την Ισλαμική επανάσταση».
Ταυτόχρονα, ευχαρίστησε τον στρατό του Ιράν για την αποφασιστικότητα που επέδειξε, αποτρέποντας τη χώρα από το να κυριαρχηθεί ή να διαιρεθεί κατά τις πρώτες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Πώς όμως κατάφερε το Ιράν να αναλάβει την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πολεμική αναμέτρηση;
Η τραυματική δοκιμασία που ενώνει το Ιράν
Παράλληλα με τις στρατηγικές και τακτικές επιτυχίες του Ιράν, σοβαρές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του νέου Ανώτατου Ηγέτη Mojtaba Khamenei έχουν προκαλέσει ανησυχία στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Sun, ο 56χρονος φέρεται να βρίσκεται σε κώμα μετά την αεροπορική επίθεση των ΗΠΑ, έχοντας υποστεί σοβαρά τραύματα που ενδέχεται να περιλαμβάνουν ακρωτηριασμό και βλάβες σε ζωτικά όργανα, ενώ νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση σε μονάδα εντατικής θεραπείας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Sina στην Τεχεράνη.
Παρά την κρισιμότητα της κατάστασής του και τα περιορισμένα στοιχεία λόγω μπλακ άουτ στο διαδίκτυο, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε το μήνυμα που αποδίδεται στον Khamenei, το οποίο τονίζει τη δέσμευση του Ιράν να εκδικηθεί το αίμα των νεκρών και να συνεχίσει αμείλικτα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Τα κρατικά μέσα αναφέρονται στον νέο ηγέτη ως «Jaanbaz του Ραμαζανιού», έναν τίτλο που αποδίδεται σε βαριά τραυματισμένους βετεράνους πολέμου και υπογραμμίζει τη θυσία και την ακατάβλητη αποφασιστικότητά του.
Αυτός ο τραυματισμός, αντί να προκαλέσει φόβο ή αβεβαιότητα, φαίνεται να έχει ενισχύσει το ηθικό των Ιρανών και να ενδυναμώσει την ενότητα της χώρας.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με ένταση, με τους IRGC να αναλαμβάνουν ουσιαστικά τη διοίκηση και να διασφαλίζουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει ενεργή και αποφασιστική σε όλα τα μέτωπα.
Η εικόνα ενός ηγέτη που υφίσταται τραυματισμό αλλά παραμένει σύμβολο αντοχής και αντίστασης έχει μετατραπεί σε ισχυρό ψυχολογικό όπλο, υπογραμμίζοντας ότι οι Ιρανοί δεν προτίθενται να υποχωρήσουν.
Η άκρως επιτυχημένη ασύμμετρη στρατηγική του Ιράν
Από στρατηγικής άποψης, η Τεχεράνη έχει ήδη δώσει δείγματα της αποτελεσματικότητας μίας νέας προσέγγισης μέσω ασύμμετρης στρατηγικής.
Όπως εξηγεί ο John Phillips, Βρετανός σύμβουλος ασφαλείας και πρώην στρατιωτικός εκπαιδευτής, η ασύμμετρη στρατηγική περιλαμβάνει χρήση ανταρτοπόλεμου, ασύμβατων επιθέσεων, κυβερνοπολέμου και υποστήριξη από συμμάχους-αντιπροσώπους, προκειμένου να αντισταθμιστεί η συμβατική ανισότητα με ισχυρότερους αντιπάλους όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η χρήση ασύμμετρης στρατηγικής δεν αποτελεί για το Ιράν απλώς εργαλείο αντιμετώπισης, αλλά κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του για επιβίωση και πίεση στον αντίπαλο.
Τα τελευταία χρόνια, η Τεχεράνη έχει επιλέξει να μην προσπαθεί να ανταγωνιστεί άμεσα τα πανάκριβα όπλα των ΗΠΑ ή του Ισραήλ αλλά να χτίσει μια «προληπτική αποτροπή» σε γκρίζες ζώνες μεταξύ πολέμου και ειρήνης, χρησιμοποιώντας βαλλιστικούς και πυραύλους cruise, μαζική παραγωγή drones, κυβερνο-επιχειρήσεις και υπόγεια καταφύγια που δυσχεραίνουν την προληπτική επίθεση.
Οι τακτικές του Ιράν και η πίεση σε ΗΠΑ και Ισραήλ
Από την έναρξη των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει κύμα βαλλιστικών πυραύλων εναντίον ισραηλινών και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, χρησιμοποιώντας drones και πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς για να εξαντλήσει τα αποθέματα αντιπυραυλικής άμυνας των αντιπάλων της.
Η στρατηγική αυτή, γνωστή ως «τακτική εξάντλησης του εχθρού», έχει ήδη αυξήσει το κόστος των επιχειρήσεων για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη έχει αξιοποιήσει οικονομικά όπλα, κλείνοντας τα Στενά του Hormuz μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η επίθεση σε δεξαμενόπλοια και υποδομές ζωτικής σημασίας, όπως αεροδρόμια και εργοστάσια αφαλάτωσης, έχει δημιουργήσει έντονη αστάθεια στις αγορές ενέργειας, με την τιμή του Brent να ξεπερνά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και τις διακυμάνσεις να συνεχίζονται.
Στο οικονομικό πεδίο, το Ιράν απείλησε οικονομικά κέντρα και τράπεζες συνδεδεμένες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στην περιοχή του Κόλπου, ενώ μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως Google, Microsoft, IBM, Nvidia και Oracle, που διαθέτουν υποδομές σε ισραηλινές πόλεις και σε χώρες του Κόλπου, βρέθηκαν υπό απειλή.
Οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών είναι πλέον υπαρκτοί, καθώς πολλά υποκαταστήματα διεθνών τραπεζών έκλεισαν στην περιοχή.
Πίεση στον Περσικό Κόλπο - Οι ΗΠΑ έκαναν ένα μεγάλο λάθος
Η Τεχεράνη υπολόγισε απόλυτα σωστά ότι οι επιθέσεις σε υποδομές και η αναστολή της κυκλοφορίας των αεροσκαφών θα τρομάξουν τους επενδυτές και τους τουρίστες – ζωτικής σημασίας πηγές εσόδων για πολλά κράτη του Περσικού Κόλπου.
Η απειλή για τη ζωή των αμάχων, ιδιαίτερα σε πόλεις κοντά στις βάσεις όπως το Μπαχρέιν, ενίσχυσε την πίεση προς τα καθεστώτα να απαιτήσουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες να περιορίσουν τον πόλεμο ή να αποχωρήσουν.
Επιπλέον, η υπερβολική ενίσχυση του Ισραήλ προκαλεί δυσαρέσκεια στους Άραβες και υποδαύλισε αναταραχές σε Γάζα και Δυτική Όχθη, με τον «Αραβικό δρόμο» να παρακολουθεί με οργή τις εξελίξεις.
Με άλλα λόγια, η στρατηγική του Ιράν ήταν να κάνει το κόστος της αμερικανικής παρουσίας στον Κόλπο «απαράδεκτο» για τις χώρες-σύμμαχους, δημιουργώντας έναν συνδυασμό οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής πίεσης που μπορεί να περιορίσει την αμερικανική κλιμάκωση.
Παράλληλα, οι επιθέσεις στο Ισραήλ επικεντρώθηκαν σε Ashkelon, Ιερουσαλήμ, Τελ Αβίβ και Haifa.
Η μεγαλύτερη αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής δεν είναι στρατιωτική αλλά πολιτική.
Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, μεγάλο μέρος της πολιτικής συζήτησης στην Ουάσιγκτον βασιζόταν στην υπόθεση ότι το ιρανικό καθεστώς είναι εύθραυστο και πως η επαρκής εξωτερική πίεση —κυρώσεις, στρατιωτικά πλήγματα ή μυστικές επιχειρήσεις— θα μπορούσε να οδηγήσει τελικά σε αλλαγή καθεστώτος.
Ωστόσο, πρόσφατη αξιολόγηση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ κατέληξε σε ένα εντελώς διαφορετικό συμπέρασμα: ακόμη και μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εκστρατεία είναι απίθανο να οδηγήσει σε κατάρρευση του καθεστώτος.
Η ανάλυση αυτή υπογραμμίζει κάτι που οι αμερικανικοί σχεδιασμοί φαίνεται να αγνόησαν: το πολιτικό σύστημα του Ιράν διαθέτει θεσμικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν τη διατήρηση της πολιτικής συνέχειας ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
Η μεγάλη σημασία των συμμαχικών οργανώσεων
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του Ιράν είναι το δίκτυο των συμμάχων του, όπως η Hezbollah στον Λίβανο, οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, οργανώσεις στη Συρία, η Hamas και η παλαιστινιακή Islamic Jihad στη Γάζα, καθώς και οι Houthi στην Υεμένη.
Αυτές οι οργανώσεις λαμβάνουν όπλα, εκπαίδευση και χρηματοδότηση από το Ιράν, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να απειλεί πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα με σχετικά χαμηλό κόστος και με κάποιο βαθμό αμφισημίας για την ίδια.
Το Ιράν έχει οργανώσει ένα «μωσαϊκό» αμυντικό σύστημα, με πολυεπίπεδη και ημι-αυτόνομη δομή διοίκησης αντί για συγκεντρωμένη, ώστε να μειώνει την ευπάθεια σε επιθέσεις με σκοπό τον «αποκεφαλισμό της ηγεσίας του» και να διατηρεί την ικανότητα αντίποινων.
Η δομή αυτή, σε μεγάλο βαθμό υπό την καθοδήγηση του πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) Mohammad Ali Jafari, επιτρέπει στην Τεχεράνη να δυσχεραίνει τον αντίπαλο και να παρατείνει τον χρόνο εμπλοκής στο πεδίο μάχης.
Οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ
Οι τακτικές του Ιράν έχουν ήδη δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στους αντιπάλους του.
Το κόστος αντικατάστασης πυραύλων Tomahawk και αντιπυραυλικών συστημάτων όπως Patriot και THAAD έχει γίνει τεράστιο.
Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), οι πρώτες 100 ώρες της επιχείρησης «Επική Οργή» κόστισαν στις ΗΠΑ περίπου 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μία μέρα σύγκρουσης κοστίζει περίπου 1-2 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, ενώ το Ισραήλ, ήδη επιβαρυμένο από προηγούμενες συγκρούσεις, αντιμετωπίζει έντονες κοινωνικές πιέσεις.
Ακόμη και τα πολιτικά αποτελέσματα είναι εμφανή.
Στις ΗΠΑ, ο Hakeem Jeffries, ηγέτης της μειοψηφίας της Βουλής των Αντιπροσώπων, κατηγόρησε τον Donald Trump για «άσκοπη σπατάλη δισεκατομμυρίων σε έναν ατέρμονο πόλεμο στη Μέση Ανατολή» σε βάρος των πολιτών.
Στο Ισραήλ, ο πολιτικός Yair Golan επέκρινε την κυβέρνηση Netanyahu για έλλειψη προετοιμασίας και οικονομικού σχεδίου στήριξης των πολιτών κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Αποτελεσματικότητα των τακτικών του Ιράν
Η στρατηγική του Ιράν φαίνεται να έχει αποδώσει σε σημαντικό βαθμό.
Η χώρα έχει δείξει ικανότητα να θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομία και να αυξάνει το πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, η χρήση drones και περιορισμένων πυραυλικών επιθέσεων επιτρέπει στην Τεχεράνη να παραμένει στον έλεγχο της κατάστασης, αυξάνοντας το κόστος ενδεχόμενης αλλαγής καθεστώτος και κρατώντας τη στρατιωτική και πολιτική πρωτοβουλία στα χέρια της.
Η στρατηγική αυτή συνιστά ουσιαστικά έναν πόλεμο αντοχής, όπου το Ιράν επιδιώκει να παρατείνει τη σύγκρουση, να δημιουργήσει οικονομικό και στρατιωτικό πίεση στους αντιπάλους, και να εκμεταλλευτεί την κόπωση και τις πολιτικές πιέσεις που αυτοί αντιμετωπίζουν.
Η προτεραιότητα δεν είναι η ταχεία νίκη, αλλά η διατήρηση της κυριαρχίας, η αύξηση του κόστους για τον αντίπαλο και η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιρροής στην περιοχή.
Ιστορικό σημείο καμπής
Η τρέχουσα κατάσταση αποτελεί ένα ιστορικό σημείο καμπής: για πρώτη φορά, το Ιράν έχει αναλάβει πλήρως την πρωτοβουλία σε έναν πόλεμο με υπερδυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μέσα από την ασύμμετρη στρατηγική, τη χρήση συμμαχικών οργανώσεων, την οικονομική πίεση και τη διαχείριση κρίσεων σε πολλαπλά μέτωπα, η Τεχεράνη έχει καταφέρει να μετατρέψει την εμφανή ανισότητα ισχύος σε πλεονέκτημα, επιβάλλοντας νέες πραγματικότητες στην περιοχή και αναδεικνύοντας μια νέα μορφή σύγκρουσης στον 21ο αιώνα.
Η ικανότητα του Ιράν να καθορίζει τους όρους της σύγκρουσης αποτελεί απόδειξη ότι η στρατηγική του είναι πλέον στο επίκεντρο της περιφερειακής δυναμικής και ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ καλούνται να αντιδράσουν υπό ασφυκτική πίεση – στρατιωτική, οικονομική και πολιτική.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών